# DeFi borçlanmasında teminat ve likidasyon riski nasıl izlenir? Yazar: Abdullah Özkurt Dil: Türkçe Yayınlanma: 2026-09-26T03:24:47+03:00 Güncellenme: 2026-09-26T03:41:02+03:00 ![DeFi borçlanmasında teminat ve likidasyon riski nasıl izlenir?](https://kriptometa.com/uploads/defi-borclanmasinda-teminat-ve-likidasyon-riski-nasil-izlenir-8431_article.webp) ## Hızlı yanıt DeFi borcunda teminat kadar toplam borcu da izleyin. Aave V3’te health factor, eşikle ağırlıklandırılmış teminat değerinin borca oranıdır; 1 altı likidasyona uygun bölgedir. - Borcu azaltmak veya uygun teminat eklemek oranı artırabilir. Faiz, fiyat, mod, işlem süresi ve ağ maliyeti nedeniyle aynı hedef her kullanıcı için aynı riski taşımaz. DeFi borcunda risk yalnız teminat fiyatından gelmez. Faiz, borç varlığının değeri ve işlem gecikmesi de alanı daraltır; hesap örnekleriyle izleme ve müdahale planını ayırıyoruz. DeFi borçlanmasında teminat takibi, fiyat grafiğine ara sıra bakmaktan fazlasını gerektiriyor. Teminat düşebilir, borç faizi birikebilir veya borç alınan varlık değer kazanabilir. Ekranda az önce rahat görünen mesafe işlem onaylanana kadar daralabilir. Burada [Aave V3 mantığı](https://kriptometa.com/sozluk/aave) üzerinden hangi verileri kaydedeceğimizi, değişimi nasıl hesaplayacağımızı ve müdahalenin maliyetini ele alıyoruz. Örnekler eğitim amaçlı varsayımlar. Kullanılan %80 likidasyon eşiği herhangi güncel rezerv için tavsiye veya teyit edilmiş parametre değildir. Ağ, protokol sürümü, varlık ve seçili mod farklıysa hesabın girdileri değişir. ## İlk kayıt: ağ, sürüm, teminat ve borç Önce pozisyonun bulunduğu ağı ve sürümü yazın. Ardından teminat olarak etkin varlıkların miktarını, protokolün kullandığı fiyatlarını, her varlığın likidasyon eşiğini ve birikmiş faiz dahil borcu kaydedin. Cüzdanda duran fakat teminat olarak verilmemiş bakiye hesaba katılmaz. **Max LTV** yeni borçlanma sınırını, **likidasyon eşiği** mevcut pozisyonun tasfiye hesabında kullanılan sınırı ifade eder. Aynı sayı değiller. Aave’nin [teminat ayarları](https://aave.com/help/supplying/toggle-collateral-status) seçili varlığın kullanımına bağlıdır. E-Mode açıksa standart rezerv satırından oran kopyalamayın; [E-Mode kategorisinin](https://aave.com/help/borrowing/e-mode) geçerli parametrelerini kontrol edin. ## Health factor hesabını birlikte okuyalım [Aave için health factor](https://kriptometa.com/sozluk/health-factor-teminat), teminatların likidasyon eşiğiyle ağırlıklandırılmış değerinin toplam borca oranıdır. Tek teminatlı basit durumda hesap şöyledir: **teminat değeri × likidasyon eşiği ÷ borç**. Birden fazla teminatta her birinin ağırlıklı değeri ayrı hesaplanıp toplanır. 12.000 dolar teminat, %80 eşik ve 6.000 dolar borç varsayalım. Health factor 12.000 × 0,80 ÷ 6.000 = **1,60**. Aave’nin [likidasyon açıklamasında](https://aave.com/help/borrowing/liquidations) 1 altı tasfiyeye uygun bölgedir. 1 üzeri değer ise kayıp olmayacağına dair güvence değildir. ![Teminat yüzde 20 düşüp borç yüzde 5 arttığında health factor hesabı](https://kriptometa.com/uploads/defi-borclanmasinda-teminat-ve-likidasyon-riski-nasil-izlenir-5784_article.webp)Varsayımsal pozisyonun stres hesabı | Durum | Teminat | Borç | Health factor | |---|---|---|---| | Başlangıç | 12.000 dolar | 6.000 dolar | 1,60 | | Teminat %20 düşerse | 9.600 dolar | 6.000 dolar | 1,28 | | Ardından borç değeri %5 artarsa | 9.600 dolar | 6.300 dolar | Yaklaşık 1,219 | Son satırda %5 borç artışı, seçilmiş stres varsayımıdır; belirli sürede beklenen faiz değildir. Faiz veya borç varlığının dolar değerindeki artış toplam yükü büyütebilir. Teminat aynı kalırken bile oran düşer. Borcun 6.300 dolar ve eşiğin %80 kaldığı durumda HF=1 sınırı 6.300 ÷ 0,80 = **7.875 dolar teminat değerine** karşılık gelir. Parametre değişirse sınır da değişir. ## Borç ödemekle teminat eklemek aynı maliyete mi gelir? Stres sonrasında 9.600 dolar teminat ve 6.300 dolar borç kaldığını düşünelim. Sadece seçenekleri karşılaştırmak için 1,50 hedef oranını kullanalım; güvenli kabul edilen evrensel hedef değildir. İşlem ücretlerini ve arada oluşan faizi şimdilik dışarıda bırakıyoruz. Aynı varsayımsal hedefe iki matematiksel yol | Seçenek | Hesap | Gereken değişiklik | |---|---|---| | Borcu azaltmak | 9.600 × 0,80 ÷ 1,50 = 5.120 | 1.180 dolar borç geri ödemesi | | Teminat artırmak | 6.300 × 1,50 ÷ 0,80 = 11.812,50 | Aynı eşikli teminata 2.212,50 dolar ekleme | Teminat eklemek için daha fazla dolar gerekmesi borç ödemesini herkes için doğru seçenek yapmaz. Kullanıcının elindeki varlık, onay gereksinimi, takas kaybı ve [ağ maliyeti](https://kriptometa.com/araclar/gas-ucreti-hesaplama) farklıdır. Daha oynak teminat eklemek oranı o anda artırırken aynı fiyat düşüşüne maruziyeti büyütebilir. Farklı eşikli varlık eklenirse tablodaki hesap aynen kullanılamaz. ## İşlem öncesi ve sonrası kontrol sırası 1. Pozisyonu doğru ağ ve hesapta açın; ekrandaki borcun faiz dahil olduğunu kontrol edin. 2. Geri ödeme için gereken borç varlığını ve işlem ücretine yetecek ağ varlığını ayırın. Token bakiyesi gas ücretini her ağda karşılamaz. 3. İmza ekranında varlık, tutar, ağ ve izin verilen sözleşmeyi doğrulayın. Kısmi ödeme sonrasında kalacak borcu önizlemeden okuyun. 4. İşlemin gönderilmiş olmasını tamamlanmış saymayın. Başarılı zincir kaydı ve yeni pozisyon değerlerini birlikte kontrol edin. 5. Kalan borç, teminat ve health factor değerini yeniden kaydedin; yeni alarm eşiklerini aynı pozisyona göre düzenleyin. Aave’nin [geri ödeme akışı](https://aave.com/help/borrowing/repay-tokens) kısmi veya tam kapatmayı destekler; varlığa göre ek onay gerekebilir. Cüzdan bağlantısını kesmek borcu kapatmaz. Teminat çekmek de borcu azaltmaz; tersine oranı aşağı çekebilir. ## Alarm kurmak neden tek başına yetmiyor? Fiyat bildirimi, health factor bildirimiyle aynı ölçümü yapmaz. Borç ve teminat farklı varlıklarsa yalnız teminatın borsa fiyatını izlemek eksik kalır. Protokolün [oracle fiyatı](https://kriptometa.com/sozluk/blockchain-oracle-nedir), birikmiş borç ve varsa parametre değişimi de hesaba girmeli. İzleme planında yalnız bildirim eşiği bulunmasın: bildirimi nereden alacağınızı, hangi hesapta müdahale edeceğinizi ve gerekli varlığın nerede durduğunu da belirleyin. Ağ yoğunluğu, başarısız işlem veya erişilemeyen arayüz için zaman payı bırakmak gerekir. Kesin dakika aralığı ya da herkes için güvenli HF değeri verilemez. ## Tasfiye yaşanırsa hangi kayıtlar incelenir? Likidasyon işleminde kapatılan borç, alınan teminat ve uygulanan prim aynı işlem kaydından okunmalı. Borcun her koşulda tam yarısının kapatıldığı varsayımı doğru değil; sürüm, pozisyon büyüklüğü ve risk düzeyi kuralları değiştirebilir. Kalan borçla kalan teminatı yeniden hesaplamadan pozisyon kapanmış sayılmaz. Ekonomik kaybın sadece ağ ücretinden oluştuğunu düşünmeyin. Tasfiye edilen teminatın değeri, borç kapatmada kullanılan miktar ve varsa prim ayrı kalemlerdir. Ekrandaki rezerv parametrelerini bulmak için [Aave arayüz incelemesine](https://kriptometa.com/aave-incelemesi); kavramın kısa açıklaması için [likidasyon sözlüğüne](https://kriptometa.com/sozluk/likidasyon) başvurabilirsiniz. ## Sıkça sorulan sorular ### Borç almadıysam health factor izlemem gerekir mi? Borç yoksa borç-teminat kaynaklı health factor tasfiye hesabı uygulanmaz. Arz edilen varlığın fiyatı, akıllı sözleşme ve havuz likiditesi gibi riskler yine devam eder. ### Health factor 1,5 olunca pozisyon güvenli mi? Herkes için güvenli sabit oran yok. Teminatın oynaklığı, borç varlığı, oracle fiyatı ve müdahale süresi farklıdır. Rehberdeki 1,50 yalnız iki seçeneği hesaplamak için kullanılan varsayımdır. ### Teminat fiyatı değişmezken health factor düşebilir mi? Evet. Faiz toplam borcu büyütebilir; borç alınan varlığın değer kazanması da borcun dolar karşılığını artırabilir. Uygulanan risk parametreleri değişirse sonuç tekrar hesaplanmalı. ### Teminatın bir kısmını çekmek likidasyon riskini azaltır mı? Borç aynı kalırken ağırlıklı teminat azalırsa health factor düşer. Para çekme ile geri ödeme farklı işlemlerdir; işlem sonrası tahmini oranı imzadan önce kontrol etmek gerekir. ### Fiyat alarmı gelince işlem yapmak için kesin süre var mı? Yok. Tasfiye koşulu oluştuğunda botlar harekete geçebilir; bildirim gecikebilir veya ağ tıkanabilir. Alarm, işlemin zamanında tamamlanacağına dair garanti vermez.