Dune’daki renkli grafiklerin asıl değeri, arkalarındaki hesabı görebilmekte. Halka açık DEX panelinden sorguya geçtik; erişim kolaylığını, veri tarihini ve yanıltabilecek ölçümleri değerlendirdik.
Dune Analytics incelemesinde en yararlı bulduğumuz özellik, grafiğin arkasına geçebilmek oldu. Hacim sıralamasındaki başlığa tıklayınca hangi tablonun toplandığını ve sorgunun ne zaman çalıştığını görebildik. Aynı ekranda duran iki zaman etiketinin farklı şeyleri anlattığını fark etmek, gösterişli grafikten daha öğreticiydi.
Dune’da neyi denedik?
KriptoMeta editör ekibi olarak 25 Eylül 2026’da @dune hesabının DEX metrics panosunu ve panodan açılan 4319 numaralı hacim sorgusunu tarayıcıda inceledik. Halka açık ekranları hesap açmadan kullandık; veri kaynakları menüsünü ve sorgunun çalışma ayrıntılarını açtık.
Yeni sorgu çalıştırmadık, ücretli plan satın almadık ve cüzdan bağlamadık. Değerlendirme, hazır verinin okuyucu tarafından ne kadar denetlenebildiğiyle sınırlı. Ücretli işlem hızı veya platformun güvenlik altyapısı hakkında test sonucu çıkarmıyoruz.
Grafikten veri kaynağına ulaşmak
Panonun Data düğmesi, grafiklerin dayandığı tabloları listeliyor. Açtığımız listede dex.trades, dex_aggregator.trades ve fiyat tabloları vardı. Kaynağın adı görünür olduğu için yalnız grafiği hazırlayan kişinin açıklamasına bağlı kalmıyorsunuz.
Dune / @dune DEX metrics, 25 Eylül 2026. Sağdaki Data menüsü kaynak tabloları gösteriyor. Rakamlar çekim anındaki kayıtlı sonuçlardır.
Listeden sonra hacim sıralamasının başlığına geçtik. Sorgu ekranı, DEX projelerine göre dolar tutarlarının toplandığını gösterdi. Kaynakta dex.trades, hesapta amount_usd vardı; günlük ve haftalık sonuçlar ayrı zaman koşullarından geliyordu.
- Panonun sahibini ve grafikte ölçülen birimi bulun.
- Grafiğin başlığından ilgili sorguyu açın.
- Kaynak tabloyu, tarih koşulunu ve sayılan alanı karşılaştırın.
- Sonucun ne zaman üretildiğine bakıp yorumunuzu aynı döneme bağlayın.
Sorguya erişebilmek ciddi avantaj. Yine de SQL’e yabancı okur, tablonun bulunmasını verinin doğrulanmasıyla karıştırabilir. Şeffaflık denetimi mümkün kılar; denetimi sizin yerinize yapmaz.
Sorgudaki tarih, sonuçtaki tarih değildir
İncelediğimiz sorguda kod güncellemesi Updated 1y, son çalışma ise Last run 2d ago olarak görünüyordu. Kod uzun süredir değişmemişken sonuç daha yakın zamanda hesaplanmış olabilir. Tersinden bakıldığında, kodda son 24 saat yazması da önbellekteki sonucun şu ana kadar olan 24 saati kapsadığını kanıtlamaz.
Dune, sorgu 4319. 1: son çalışma zamanı; 2: kaynak tablo ve zaman koşulu; 3: veri kaynağı. Ekran 25 Eylül 2026’da alındı; işaretler KriptoMeta tarafından eklendi.
NOW() koşulu sorgunun çalıştığı ana göre hesaplanır. Kaydedilmiş sonuç sonradan görüntülendiğinde zaman penceresi kendiliğinden ileri kaymaz. Üstelik Dune’un ham ve işlenmiş veri katmanları aynı anda yenilenmeyebilir; yeni çalışmış sorgu bile gecikmeli tablo okuyabilir. Resmî güncellik açıklaması veri katmanlarını ayrı ele alıyor.
| Kontrol | Ne anlatır? | Neyi kanıtlamaz? |
|---|---|---|
| Updated | İçeriğin veya sorgunun düzenlenme zamanı | Sonucun şimdi hesaplandığını |
| Last run | Sorgunun son yürütülme zamanı | Kaynak tablonun son bloğu içerdiğini |
| Tarih filtresi | Hesaba alınması istenen dönem | Bütün pano kartlarının aynı kapsamı kullandığını |
Hacim ve kullanıcı sayısında nerede yanılabiliriz?
Dune’un DEX veri tanımında havuzlar arasındaki her takas adımı ayrı kaydedilebilir. Varsayımsal olarak 100 USDC’lik takas önce ETH’ye, ardından hedef tokena gidiyorsa iki havuz kaydı oluşabilir. Her ayağın yaklaşık 100 dolar göründüğü örnekte satırları toplamak yaklaşık 200 dolar eder; kullanıcının başlangıç tutarı hâlâ 100 USDC’dir. Fiyat ve ücret etkilerini yalnız hesabı sadeleştirmek için dışarıda bırakıyoruz.
dex.trades belgesi adım düzeyindeki kayıtları açıklar. Aggregator tablosu ise yönlendirilen takası daha üst düzeyde temsil edebilir. Aynı hareket iki tabloda da bulunduğundan, tabloların hacimlerini doğrudan toplamak tekrar sayım yaratabilir. Hangi ölçümün uygun olduğu, havuz faaliyetini mi yoksa kullanıcının takas niyetini mi araştırdığınıza bağlı.
Adres sayısında da benzer ayrım var. Tek kişi farklı cüzdanlar kullanabilir; otomasyon çok sayıda adres üretebilir. Grafikteki adres artışını doğrudan insan sayısı veya kalıcı ürün benimsenmesi diye okumuyoruz. İşlem hacmi de net para girişi, protokol geliri ya da token sahibinin kazancı değildir. Ekonomik sonuca geçmeden önce token ekonomisi incelemesindeki gelir ve hak ayrımını yapmak gerekir.
Panodan alıntılanabilir bulguya nasıl geçilir?
Grafiği haber veya analiz için kullanmadan önce panonun bağlantısıyla yetinmiyoruz. Sorgu kimliği, ölçülen alan, ağ filtresi, başlangıç ve bitiş zamanı ile son çalışma zamanı birlikte kaydedilmeli. “Ethereum DEX hacmi arttı” cümlesi, bütün ağları toplayan sorguya dayandırılamaz. Gün içindeki eksik süreyi önceki tam günle karşılaştırmak da aynı ölçümü vermez.
Varsayımsal kontrolde A panosu 100 dolar, B panosu 200 dolar gösterebilir. A kullanıcının tek takas niyetini, B aynı takasın iki havuz ayağını sayıyorsa rakamlar çelişmek zorunda değildir. Buna karşılık iki pano aynı tabloyu, tarih aralığını ve filtreleri kullanıyorsa farkın peşine düşmek gerekir: son çalışma zamanı, ek tablo birleştirmesi ve tekrar eden kayıtlar kontrol edilir.
Özellikle tablo birleştirmesi: Tek işlem satırını üç etiket satırıyla eşleştirip ardından tutarı toplarsanız aynı ekonomik hareket üç kez sayılabilir. İşlem kimliği her veri kümesinde tekil satır anahtarı değildir; aynı işlemde birden fazla olay bulunabilir. Hangi satırın neyi temsil ettiğini açıklamayan grafik, sayısı doğru görünse bile alıntı için zayıf dayanak kalır.
Örneğin yayın notu “Ethereum, DEX havuz hareketleri, 1–7 Eylül UTC, sorgu 4319” biçiminde kapsamı açıkça tarif edebilir; gerçek tarihler kullanılan sorgudan alınır. Buradaki tarih aralığı örnektir ve incelediğimiz sorgunun o aralık için çalıştırıldığını iddia etmez. Sorguyu değiştiren editörün kimliği ve yöntem açıklaması da notta korunur.
Dune kimler için uygun?
Hazır grafik arayan okur için: halka açık panolarda konuya hızla ulaşmak kolay. Dezavantajı, farklı üreticilerin aynı başlığı farklı tanımlarla kullanabilmesi. Tarih, ağ kapsamı ve ölçüm birimi karşılaştırılmadan iki grafiği yan yana koymak yanıltabilir.
Kaynağı denetlemek isteyen araştırmacı için: sorgu ve tablo bağlantıları güçlü tarafı. Tek işlemde ne olduğunu arıyorsanız önce blok gezgini daha doğrudan yol sunar; çok sayıda işlemin belirli kurala göre toplanması ise Dune’un alanına girer.
Protokolleri karşılaştıran okur için: DeFiLlama incelemesinde ele aldığımız hazır TVL ve ücret ekranları daha hızlı başlangıç sağlayabilir. Dune, ölçümün nasıl üretildiğini incelemek veya farklı bir soru için sorgu kurmak isteyen okura daha fazla esneklik verir. Aynı zamanda yöntem okuma yükünü artırır.
Ücretsiz erişim ve incelemenin sınırları
Kontrol tarihindeki Dune fiyatlandırmasında Free katmanı görüntüleme odaklıydı. Sorgu çalıştırma ve zamanlama Analyst, özel sorgu ve panolar ise Plus katmanında listeleniyordu. Ücretsiz grafik okuyabilmek, sınırsız hesaplama veya özel veri alanı kullanabilmek anlamına gelmiyor.
Bizim için Dune’un değeri, renkli sonuç kartından kaynak ve yönteme geçişi açması. Hazır veriyi sorgulamadan yatırım sinyali sayan okur aynı açıklıktan yararlanamayabilir. İncelemedeki ekranlar belirli tarihteki halka açık erişimi gösteriyor; kişisel sorgu performansı, ücretli API ve özel çalışma alanı kullanımını kapsamaz.
