AMM (otomatik piyasa yapıcı) nedir?

AMM, İngilizce “automated market maker” ifadesinin kısaltmasıdır; Türkçede otomatik piyasa yapıcı denir. Takası karşı tarafta bekleyen alış veya satış emriyle eşleştirmek yerine, sözleşmedeki fiyatlama kuralları ve likidite havuzunun rezervleri üzerinden hesaplayan modeldir.

Uniswap v2’nin basit modelinde iki rezervin çarpımı fiyatlamanın temelidir. Takasla tokenlardan biri azalırken diğeri artar; sonraki işlemin fiyatı da değişir. Her AMM aynı formülü kullanmaz: sabit varlık havuzları ve yoğunlaştırılmış likidite farklı kurallar içerebilir. “Otomatik”, fiyatın dış piyasayla her an aynı olduğu veya işlemin risksiz olduğu anlamına gelmez.

Örnek

Ücret alınmayan varsayımsal havuzda 100 A ve 10.000 B tokenı olsun. Sabit çarpım 1.000.000’dur. Kullanıcı havuzdan 10 A almak isterse 90 A kalır. Çarpımı korumak için B rezervi 1.000.000 / 90 = 11.111,11 olmalıdır; kullanıcı yaklaşık 1.111,11 B öder. Ortalama fiyat, A başına 111,11 B olur.

Başlangıçtaki rezerv oranı A başına 100 B idi. Kullanıcı 10 A’yı o fiyattan sabit biçimde alamadı; işlemi rezervleri değiştirdi. Fiyat etkisi farkın nedenini açıklar. Gerçek işlemde ücret, yuvarlama ve protokolün fiyatlama modeli de hesaba girer; yukarıdaki hesap bütün havuzlara uygulanmaz.

Havuza sermaye koymanın fiyatlama algoritmasını bilmekten farklı kararlar gerektirdiğini likidite sağlama rehberinde aralık, ücret ve çıkış örnekleriyle açıklıyoruz.