Reel faiz nedir?

Reel faiz, nominal faizin enflasyon etkisinden arındırılmış karşılığıdır. Yaklaşık hesapta nominal faizden aynı dönemin enflasyonu çıkarılır. Gelecek hakkında değerlendirme yapılırken beklenen; bitmiş dönemin satın alma gücü ölçülürken gerçekleşen enflasyon kullanılır.

Örnek

Vergi ve masrafların olmadığı varsayımsal bir yıllık hesapta 1.000 TL, %5 nominal faizle 1.050 TL olur. Aynı yıl fiyatlar %3 artarsa paranın başlangıçtaki satın alma gücüyle karşılığı 1.050 / 1,03 ≈ 1.019,42 TL'dir. Kesin reel getiri yaklaşık %1,94; basit fark yöntemiyle bulunan yaklaşık reel faiz ise %2'dir.

Bileşik hesap (1 + nominal faiz) / (1 + enflasyon) − 1 biçimindedir; oranlar %5 için 0,05 gibi ondalık yazılır. Yaklaşık çıkarma yöntemi ile kesin hesap özellikle yüksek oranlarda daha fazla ayrışabilir.

Bir yıllık faizle farklı vadeli enflasyon beklentisini karıştırmayın. Beklenen reel getiri gerçekleşmiş kazanç değildir; enflasyon tahmini değişebilir. Politika faizi, mevduat faizi ve tahvil getirisi de farklı araçlara aittir. Hangi oranın kullanıldığı açıkça belirtilmelidir.

Nominal faiz indirilirken reel koşulların nasıl sıkılaşabileceği Fed faiz kararları analizindeki iki durumlu hesapta gösteriliyor; faiz indirimi otomatik kripto yükselişi anlamına gelmez.